मैथिल संदेश साप्ताहिक असार २५ गते २०८३, अंक ४८
Friday, July 17, 2026
लोकतन्त्रको क्षय: इतिहासको चेतावनी र नेपालको वर्तमान सन्दर्भ | आशिष तिवारी
लोकतन्त्रको क्षय: इतिहासको चेतावनी र नेपालको वर्तमान सन्दर्भ
आशिष तिवारी
महोत्तरी
छोटो परिचय (Summary)
लोकतन्त्र एकैदिन समाप्त हुँदैन, यसको क्षय विस्तारै हुन्छ। यस लेखमा इतिहासका विभिन्न उदाहरणहरू—रोमन गणतन्त्र, नाजी जर्मनी, इटाली, स्पेन लगायतका अनुभवमार्फत लोकतान्त्रिक संस्थाहरू कसरी कमजोर बन्छन् भन्ने विश्लेषण गरिएको छ। साथै नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्था, नागरिक चेतना, प्रेस स्वतन्त्रता, संस्थागत स्वायत्तता र व्यक्तिकेन्द्रित राजनीतिका चुनौतीहरूबारे गम्भीर विमर्श प्रस्तुत गरिएको छ।
⭐ मुख्य हाइलाइटहरू
- लोकतन्त्रको अन्त्य प्रायः विस्तारै हुने प्रक्रिया हो।
- नागरिक चेतना लोकतन्त्रको सबैभन्दा ठूलो सुरक्षा हो।
- इतिहासमा धेरै अधिनायकवादी शासन लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाटै सत्तामा पुगे।
- प्रेस स्वतन्त्रता, न्यायपालिका र संसद् लोकतन्त्रका आधारस्तम्भ हुन्।
- अन्धराष्ट्रवाद र व्यक्तिपूजाले लोकतान्त्रिक संस्थालाई कमजोर बनाउन सक्छ।
- सरकारको आलोचना गर्नु देशको विरोध होइन।
- नेपालको लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन संस्थागत राजनीति र नागरिक सहभागिता आवश्यक छ।
- स्वतन्त्र पत्रकारिता र स्वस्थ सार्वजनिक बहस लोकतन्त्रका लागि अनिवार्य छन्।
विख्यात अमेरिकी न्यायाधीश लर्न्ड ह्यान्डले भनेका थिए, “स्वतन्त्रता मानिसहरूको हृदयमा जीवित रहुन्जेल मात्र टिकिरहन्छ ।” संविधान, संसद्, अदालत वा कानुन आफैंले लोकतन्त्र जोगाउँन सक्दैनन् । ती संस्थाहरूलाई जीवित राख्ने शक्ति नागरिक चेतना र स्वतन्त्र विचारको संस्कृतिमा निहित हुन्छ ।
Thursday, July 16, 2026
Subscribe to:
Posts (Atom)